Ακρόπολη Αθηνών - Ένας λόφος ιστορίας και πολιτισμού

Ακρόπολη Αθηνών –
 Ένας λόφος ιστορίας και πολιτισμού

Η Ακρόπολη των Αθηνών, ο "ιερός βράχος",  ο πιο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα βρίσκεται σε λόφο στο κέντρο της σημερινής Αθήνας. Όταν σήμερα αναφερόμαστε στην Ακρόπολη εννοούμε την Αθηναϊκή Ακρόπολη του 5ου αιώνα π.Χ. Τα περίφημα κτήρια και γλυπτά της, συμβολίζουν τις αξίες και τα επιτεύγματα του κλασικού πολιτισμού. Αρμονικά συνδυασμένα με το φυσικό περιβάλλον, αποτελούν μοναδικά αριστουργήματα της αρχαίας αρχιτεκτονικής, τα οποία έχουν επηρεάσει την πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία για πολλούς αιώνες αργότερα.

Η Ακρόπολη των Αθηνών είναι ένας βραχώδης λόφος σε υψόμετρο 156 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, στον οποίο βρισκόταν το μεγαλοπρεπέστερο ιερό της αρχαίας πόλης, αφιερωμένο, κατά κύριο λόγο, στην προστάτιδα θεά της, την Αθηνά. Με εμπνευστή τον Περικλή και επιβλέποντα τον μεγάλο γλύπτη Φειδία, στα μέσα του 5ου αιώνα ξεκινά η ανοικοδόμηση του ιερού της Αθηνάς πάνω στο βράχο της Ακρόπολης, αφού μετά την εισβολή των Περσών είχε μετατραπεί σε ένα ερείπιο.  Χρειάστηκαν περίπου πενήντα χρόνια για να ολοκληρωθεί το τιτάνιο έργο της ανέγερσης των μνημείων που βλέπουμε σήμερα. Ένα λαμπρό δείγμα δωρικού και ιωνικού ρυθμού, η γλυπτική στην ωριμότερη έκφραση της εξέλιξής της, ένα αριστούργημα της κλασικής ελληνικής τέχνης.

Ο λόφος ήταν κατοικημένος από την 3η χιλιετία π.Χ. Πιο συγκεκριμένα, ο λόφος ήταν δυσπρόσιτος, πράγμα που προσέφερε ασφάλεια στους κατοίκους, αλλά ο λόφος περιλάμβανε και πηγές νερού στις πλαγιές του. Από τον 6ο αιώνα π.Χ. άρχισαν να χτίζονται πάνω σ’ αυτόν τα ιερά των Αθηναίων, όπως το Εκατόμπεδον,  που μάλλον βρισκόταν εκεί όπου χτίστηκε αργότερα ο Παρθενώνας, αφού κατά την Περσοκρατία στην Αθήνα το Εκατόμπεδον καταστράφηκε. Επί της εποχής του Πεισιστράτου στην Ακρόπολη υπήρχαν πολλά αγάλματα, χάλκινα ή μαρμάρινα, αγγεία κ.ά που τα αφιέρωναν οι πολίτες στην Αθηνά.

Μετά το τέλος των Περσικών Πολέμων, η ανοικοδόμηση των τειχών και των ιερών ήταν αναγκαία. Έτσι, οι αρχιτέκτονες Μνησικλής, Καλλικράτης και Καλλίμαχος μαζί με τον Φειδία, ανέλαβαν την οικοδόμηση και την διακόσμηση του Παρθενώνα, του Ερεχθείου, των Προπυλαίων και του ναού της Αθηνάς. 

Είναι γνωστό ότι τα μνημεία της Ακρόπολης υπέστησαν σοβαρές βλάβες από φυσικά αίτια ή από ανθρώπινες επεμβάσεις. Ας γνωρίσουμε όμως τα πιο γνωστά από τα  μνημεία αυτά.

      Παρθενώνας

Ο Παρθενώνας ήταν αφιερωμένος στη θεά Αθηνά, την προστάτιδα της πόλης. Χτίστηκε από τους αρχιτέκτονες Ικτίνο και Καλλικράτη υπό την εποπτεία του Αθηναίου γλύπτη Φειδία. Κτίστηκε γύρω στα 447-438 π.Χ. ως ο διάδοχος των προγενέστερων αρχαϊκών ναών της Αθηνάς. Πρόκειται για διπλό δωρικό ναό, που παρουσιάζει πολλά πρωτότυπα και μοναδικά στοιχεία στον αρχιτεκτονικό του σχεδιασμό. Ο Παρθενώνας τον 5ο αι. μ.Χ., μετατράπηκε σε ναό αφιερωμένο αρχικά στην Αγία Σοφία και αργότερα στην Παναγία, ενώ στα χρόνια της Τουρκοκρατίας έγινε τζαμί. Το 1687  ανατινάχθηκε από μία βόμβα των Ενετών και στις αρχές του 19ου αιώνα υπέστη σοβαρές ζημιές από το λόρδο Έλγιν. Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη έργα συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου.

  

      Προπύλαια

   

Η μνημειακή είσοδος του ιερού, ένα γιγαντιαίο μαρμάρινο οικοδόμημα, το οποίο  έχει  κατασκευασθεί κυρίως από πεντελικό μάρμαρο και χωρίζεται σε τρία τμήματα: Το κεντρικό ορθογώνιο τμήμα, δηλαδή το κυρίως πρόπυλο και τα δύο πλευρικά οικοδομήματα που ήταν χαμηλότερα. Η μορφή των Προπυλαίων παρέμεινε ίδια μέχρι την παλαιοχριστιανική περίοδο, κατά τη Φραγκοκρατία (13-14ος αι.) τα Προπύλαια αποτέλεσαν την κατοικία του Φράγκου ηγεμόνα και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1458-1830) τα Προπύλαια έγιναν η έδρα του Τούρκου φρούραρχου. Το κεντρικό κτήριο χρησιμοποιήθηκε ως πυριτιδαποθήκη και το μνημείο  ανατινάχθηκε από έκρηξη το 1640. Στο πλαίσιο του ευρύτερου αναστηλωτικού προγράμματος που πραγματοποιείται στην Ακρόπολη, ξεκίνησε η αποκατάσταση των Προπυλαίων από το 1982. 

   

      Ερέχθειο

    

Βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τον Παρθενώνα, είναι ο ναός με τις περίφημες Καρυάτιδες, οι οποίες ήταν όμορφες κόρες από τις Καρυές της Λακωνίας. Το Ερέχθειο ήταν χώρος λατρείας των πρώτων μυθικών βασιλέων της πόλης του Κέκροπα και του  Ερεχθέα , αλλά και των δύο μεγάλων θεών της Αττικής, της Αθηνάς και του Ποσειδώνα. Τον 1ο αιώνα π.Χ. το μνημείο κάηκε κατά τη διάρκεια βαρβαρικών επιδρομών και έγιναν επισκευές, κατά τα χριστιανικά χρόνια μετατράπηκε σε εκκλησία της Θεομήτορος, κατά τη Φραγκοκρατία χρησιμοποιήθηκε ως παλάτι και κατά την Τουρκοκρατία φιλοξένησε το χαρέμι του Τούρκου φρούραρχου. Είναι το πρώτο από τα μνημεία της Ακρόπολης, του οποίου ολοκληρώθηκε η αναστήλωση κατά τη διάρκεια των ετών 1979-1987.

      Ναός της Αθηνάς Νίκης

   

Ο Ναός της Αθηνάς ή Απτέρου Νίκης  άρχισε να χτίζεται μεταξύ 427 και 424 π.Χ. με αρχιτέκτονα τον Καλλικράτη. Βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του Ιερού Βράχου και είναι αφιερωμένος στη Θεά Αθηνά - Νίκη. Είναι μικρός ναός, ιωνικού ρυθμού, τετράστυλος. Τον 5ο αιώνα μ.Χ. μετατράπηκε σε εκκλησία, κατά την Τουρκοκρατία χρησιμοποιήθηκε ως πυριτιδαποθήκη και μετά κατεδαφίστηκε από τους Τούρκους. Η πρώτη αναστήλωση του ναού έγινε το 1835 (μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους) και στη συνέχεια πριν από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αργότερα, από το 1997, στο πλαίσιο των εργασιών που διενεργεί η Υπηρεσία Αναστήλωσης Μνημείων Ακροπόλεως.

      Άλλα μνημεία
Αξίζει να αναφερθούν ονομαστικά και άλλα μνημεία που υπήρχαν πάνω στον ιερό βράχο της Ακρόπολης:
    -   Βραυρώνιο
    -   Ναός της Ρώμης και του Αυγούστου
    -   Βάθρο του Αγρίππα
    -   Πύλη Beule
    -   Τείχος της Ακρόπολης
    -   Χαλκοθήκη
    -   Αρχαίος ναός της Αθηνάς

    

   

 

     Εδώ και πολλά χρόνια η ανάβαση στον ιερό βράχο και στο μνημείο της Ακρόπολης αποτελεί το πρώτο και κύριο μέλημα του κάθε επισκέπτη και της κάθε επισκέπτριας της Αθήνας. Είναι ένα οικουμενικό και διαχρονικό σύμβολο του κλασικού πνεύματος που η ελληνική αρχαιότητα κληροδότησε στον κόσμο. Είναι το βασικό σύμβολο ελληνικής κληρονομιάς και δόξας και δεν είναι καθόλου τυχαίο το ότι η Ακρόπολη παραμένει μετά από τόσα χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα πολιτιστικά αξιοθέατα του κόσμου!

    

     Βιβλιογραφία

      All Over Greece. (χ.χ.). Ακρόπολη Αθηνών. https://www.allovergreece.com/ArchaeologicalSite/Descr/2/el

 

     

     Hellonet. (χ.χ.). Η Ακρόπολη των Αθηνών. 

     http://hellonet.teithe.gr/GR/aboutgreece/more/acropolis_gr.htm

 

     Βενιέρη, Ι. (2012). Ακρόπολη Αθηνών. ΟΔΥΣΣΕΥΣ. 

     http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jspobj_id=2384

     

     Παπαθανασίου, Μ. (2013). Ακρόπολη Αθηνών. Καστρολόγος. 

     https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=acropolis